cultuurbewust.nl on foto(=)kunst (2011)

Publications / Press >> Cultuurbewust.nl on FOTO(=)KUNST (2011)

Niets is wat het lijkt in FOTO(=)KUNST

Museum het Valkhof

Door Suzanne Böhmer

In de hedendaagse kunst zijn fototentoonstellingen niet meer weg te denken; fotografie verovert de kunstwereld. De twaalf fotografen in Foto (=) kunst construeren in hun werk werelden van vervreemding, verwondering en idylle. Wat gebeurt er nu werkelijk?

"Natuurlijk wil iedereen bemind worden zoals hij echt is. Lang geleden al kwam ik tot het inzicht dat dat onmogelijk is. Wie mij zou zien zoals ik echt ben, zou gillend wegrennen. Of zich uit het raam storten. Alleen mijn bedrog kan worden bemind."

Dé realiteit bestaat niet. Arnon Grunberg zette dit idee over de werkelijkheid uiteen in zijn roman Omdat ik u begeer (2007). Volgens hem verschuilt men zich altijd achter een masker, en is het onmogelijk dat masker volledig los te weken.

Realiteit maskeren
Dit thema is in de hedendaagse kunst een veelvoorkomend topic. Zo maakte Wouter van Riessen, één van de fotografen van Foto (=) kunst, een opvallende fotoserie van gemaskeerde zelfportretten. Hij stelt zichzelf op die manier de vraag: wat is het zelf? Een interessante vraag die meerdere fotografen die deelnemen aan de tentoonstelling bezighoudt. De kunstenaars maken namelijk fotografie 'met voorbedachten rade'; ze manipuleren de realiteit door middel van vervreemdende decors en het gebruik van digitale technieken. De geconstrueerde foto's laten een denkbeeldige werkelijkheid zien die de verbeeldingskracht doet aanwakkeren.

Meer dan een mooi plaatje
In de tentoonstelling Foto (=) kunst toont Museum Het Valkhof het vernieuwende en indrukwekkende werk van twaalf Nederlandse fotografen. In de witte zaal met enkele zwarte wanden hangen hun veelal grote en kleurrijke werken. Op die neutrale muren komen de foto's goed tot hun recht; er is geen ruimte voor afleiding. Concentratie is dan ook een vereiste. De werken in Foto (=) kunst bevatten namelijk maatschappelijke thema's waarmee de fotografen zichzelf en de bezoekers uitdagen tot (zelf)reflectie. Kwesties die worden aangekaart zijn onder andere identiteit, het mens achter het masker en de donkere kant van het leven.

Tevens is het duidelijk te zien dat fotografen, waaronder Van Riessen, in de schilderkunst een vruchtbare inspiratiebron vinden. Zo doet Van Riessens werk denken aan het magisch realisme van onder meer Pyke Koch. De maskers glimlachen en de gebruikte kleuren zijn helder, maar de foto's brengen een onbestemd, magisch en angstig gevoel teweeg.

Objecten van schaamte
Paul Kooiker is een apart geval. Zijn vrouwelijke naakten relateren in geen enkel opzicht aan de klassieke schoonheden uit de schilderkunst. Zijn fotoserie oogt rauw en menselijk en toont de lelijkheid van het leven. Toch zijn ook Kooikers werken uitgedacht en geconstrueerd. De vrouwen zijn namelijk zo in de ruimte geplaatst, dat ze slechts nog fungeren als objecten. Ze begeven zich in vieze ruimtes en poseren in schaamtevolle poses. De serie doet denken aan illegale vrouwenhandel in donkere achterkamertjes, waar vrouwen niet langer mens maar object zijn.

Het ideaal
Een totaal andere associatie komt naar voren in het werk van Ruud van Empel. Zijn duistere sprookje in fel groen en paars is één groot beeld van harmonie. Alle dieren in het betoverende bos leven gemoedelijk samen. Een blik op deze panorama doet je alle oorlogsproblematiek vergeten: dit is het ware ideaal. De geïdealiseerde wereld van Van Empel straalt de overweldigende kracht van natuur uit en laat ons geloven in de Bijbelse idylle, toen alles nog puur en vredig was.

Foto (=) kunst is een tentoonstelling die je aan het denken zet. Zo reiken de fotografen mogelijke realiteiten aan waarover je zelf niet eerder had nagedacht. Ook stellen ze via hun werken vragen aan de bezoekers, zoals: wie ben je zelf eigenlijk? Je komt erachter dat niets is wat het lijkt. Maar dat is helemaal niet erg, "waarheid is net een toverbal die om de drie seconden van kleur verandert." (Arnon Grunberg - De mensheid zij geprezen, 2001).

www.cultuurbewust.nl


by Ruud van Empel. All rights reserved.