Museum Belvedere

February 9 - May 26, 2019
Museum Belvedere, Oranjewoud/Heerenveen, The Netherlands
Solo exhibition "Making Nature" curated by Han Steenbruggen

A heartfelt longing for that other world

Ruud van Empel in Museum Belvédère

During the first years of its existence, Museum Belvédère explicitly focused on the traditional art disciplines – painting, drawing, and printing – to only after some time devote space in thematic exhibitions to photography as well as video art. In Improvisations on Wind, Water, Wadden in 2015, On the Spot in 2017, and Oasis Oranjewoud in 2018 for example, classic and modern disciplines were interwoven. In 2012, 2016, and 2018, the museum also was the main stage of the annual photography festival Noorderlicht, during which it displayed painted responses to documentary photographs.

It was only to be expected for these projects to be followed by the first solo exhibition of a ‘non-painter’. Accordingly, we had been thinking about inviting Ruud van Empel for some time, because he creates his photo works using modern computer techniques based on long-established image principles originating from the art of painting. His sceneries result from a long process of combining and arranging separate image fragments and meticulously setting compositions to tone and colour. When the artist, following international successes with his series World and Portraits, shifted his focus to landscape and nature without human presence – a subject matter in accord with Museum Belvédère’s focus of interest – we immediately offered him our main exhibition room.

The exhibition Ruud van Empel – Making Nature contains a selection of thirty photo works; carefully composed ‘computer montages’ in which nature, both above and below the water surface, is featured in sublime beauty. Like in his previous series, all separate motifs – trees, plants, and flowers – are modelled in front view and on reality and subsequently spread throughout the image. In the more panoramic photo works, this results in nature impressions that seem hyperrealistic yet display perspectivic abnormalities – a tension the images derive their mystifying atmosphere from. In series as Floresta Negra, in which Van Empel ‘seals’ the image by covering it with flowers or leaves, this atmosphere is realised by means of a sultry chiaroscuro, stirred by a light source that is untraceable yet evidently situated within the reach of the image. In some Floresta Negra works the leaf patterns are set aside for a moment and an additional twilight realm between reality and imagination, actuality and dream reveals itself. Even though his work may seem different in character, in this regard it bears a resemblance to Jan Mankes’ painting, which is so well represented in Museum Belvédère’s collection. Like Mankes, Van Empel feels the need for intense concentration on individual motifs, seeks beauty in sober themes, relates reality with imagination and occasionally nearby with unreachably further away. However for Van Empel, unlike Mankes, this does not stem from a philosophy of life coloured by religion, from the idea that the higher truth reveals itself in everything that occurs within and beyond our scope of perception. In the nature images Van Empel presents in Making Nature the atmosphere of fantasy derives especially from the reflection of moods, of a heartfelt longing for that other world in which reality conforms to imagination and things are still permeated with enchantment.
In Making Nature Van Empel simultaneously refers to human interference in nature – the latest technologies that enable modification of organisms’ appearance and character until nothing is what it seems anymore.

Ruud van Empel is one of the most important Dutch visual artists and he is frequently represented with photo works in international exhibitions. We are grateful to him for being willing to show his newest series in Museum Belvédère and publishing this accompanying publication. Also on his behalf I would like to thank Ruud Schenk, curator of modern art at the Groninger Museum, who put Van Empel’s work into art historical perspective in an illuminating essay. The production of the exhibition was made possible by Bernard Ruijgrok, the firm Wilcovak and P.W. Janssens Friesche Stichting

Han Steenbruggen, director Museum Belvédère

Een diep verlangen naar die andere wereld

Ruud van Empel in Museum Belvédère

Gedurende de eerste jaren van zijn bestaan concentreerde Museum Belvédère zich nadrukkelijk op de traditionele kunstdisciplines – schilderen, tekenen en grafiek – om pas na verloop van tijd in thematische tentoonstellingen ruimte te bieden aan fotografie en ook videokunst. Zo werden in exposities als Improvisaties op wind, water, wad in 2015, On the Spot in 2017 en Oase Oranjewoud in 2018 de klassieke en moderne disciplines met elkaar vervlochten. Daarnaast was het museum in 2012, 2016 en 2018 hoofdpodium van het jaarlijkse fotografiefestival Noorderlicht, evenementen waarbij het met schilderkunstige bijdragen reageerde op documentaire foto’s.

Het lag in de lijn van verwachtingen dat deze projecten een vervolg zouden krijgen met een eerste solotentoonstelling van een ‘niet-schilder’. Al langer bestond bij ons de gedachte daarvoor Ruud van Empel uit te nodigen, omdat zijn fotowerken tot stand komen met behulp van moderne computertechnieken op grond van aloude, schilderkunstige beeldprincipes. Zijn ensceneringen ontstaan volgens een langdurig proces van combineren en arrangeren van losse beeldfragmenten en zorgvuldig op toon en kleur zetten van composities. Toen de kunstenaar na internationale successen met zijn reeksen World en Portraits zijn focus verlegde naar landschap en natuur zonder menselijke aanwezigheid – een thematiek die aansluit bij de belangstellingssfeer van Museum Belvédère – hebben wij hem dan ook onmiddellijk onze grote expositieruimte aangeboden.

De tentoonstelling Ruud van Empel – Making Nature omvat een selectie van dertig fotowerken; zorgvuldige gecomponeerde ‘computermontages’ waarin de natuur boven en onder het wateroppervlak in sublieme schoonheid wordt opgevoerd. Zoals ook in zijn eerdere series zijn alle afzonderlijke motieven – bomen, planten en bloemen – , vanuit vooraanzicht, naar de realiteit gemodelleerd en vervolgens over het beeldvlak verspreid. In de meer panoramische fotowerken levert dat natuurimpressies op, die hyperrealistisch schijnen maar perspectivische afwijkingen vertonen – een spanningsveld waaraan de beelden hun vervreemdende sfeer ontlenen. In reeksen als Floresta Negra, waarin Van Empel het beeld aan de hand van bloemen of bladeren ‘dicht’ schildert, wordt deze bewerkstelligd door een broeierig clair-obscur, opgewekt door een lichtbron die niet valt te traceren, maar zich ergens binnen het bereik van het beeld moet bevinden. In sommige werken uit die serie worden de bladmotieven even terzijde geschoven en opent zich een volgend schemergebied tussen realiteit en fantasie, werkelijkheid en droom. En hoe anders van karakter zijn werk misschien ook lijkt, het raakt daarmee aan de schilderkunst van Jan Mankes , zo goed vertegenwoordigd in de collectie van Museum Belvédère. Net als Mankes voelt Van Empel behoefte aan intense concentratie op afzonderlijke motieven, zoekt hij schoonheid in bescheiden onderwerpen, verbindt hij het reële met het irreële en soms ook dichtbij met onbereikbaar verder weg. Maar anders dan bij Mankes komt dat bij Van Empel niet voort uit een religieus gekleurde levensbeschouwing, uit de gedachte dat de hogere waarheid zich openbaart in alles wat zich binnen en buiten onze waarneming afspeelt. In de natuurbeelden die Van Empels in Making Nature presenteert, is de sfeer van onwerkelijkheid vooral de weerspiegeling van stemmingen, van een diep verlangen naar die andere wereld, waarin de realiteit zich voegt naar de verbeelding en de dingen nog van betovering zijn omgeven.
Tegelijkertijd refereert Van Empel in Making Nature aan het menselijk ingrijpen in de natuur – de modernste technologieën die het mogelijk maken uiterlijk en eigenschap van organismen te modificeren, totdat niets meer is wat het lijkt.

Ruud van Empel behoort tot de belangrijkste beeldend kunstenaars van Nederland en is met grote regelmaat met fotowerken vertegenwoordigd op internationale tentoonstellingen. Wij zijn hem dankbaar dat hij zijn nieuwste series in Museum Belvédère wilde tonen en daarbij deze publicatie liet verschijnen. Mede namens hem dank ik Ruud Schenk, conservator moderne kunst van het Groninger Museum, die in een verhelderend essay het werk van Van Empel in kunsthistorisch perspectief plaatste. De productie van de expositie werd mede mogelijk gemaakt dankzij Bernard Ruijgrok, de firma Wilcovak en P.W. Janssens Friesche Stichting

Han Steenbruggen, directeur Museum Belvédère

publicity

Museum poster

Catalogue, Museum Belvédère

videos

reviews

2019 Press kit Museum Belvedere 1, February 9, 2019

reviews

2019 Press kit Museum Belvedere 2, May 26, 2019